Jak pocieszyć kogoś po stracie psa?

Czytelniku! Prosimy pamiętać, że wszelkie dane i porady wprowadzone na naszej witrynie nie zastępują osobistej konsultacji ze ekspertem/profesjonalistą. Korzystanie z informacji umieszczonych na naszym blogu w praktyce zawsze powinno być konsultowane z profesjonalistą o odpowiednich kwalifikacjach. Redakcja i wydawcy tej strony internetowej nie ponoszą winy ze stosowania informacji zamieszczanych w serwisie.

Strata ukochanego psa może być jednym z najtrudniejszych doświadczeń w życiu. W chwili, gdy nasi wierni towarzysze opuszczają nas na zawsze, towarzyszy temu głębokie poczucie straty i smutku. Dla wielu osób, psy stanowią nie tylko zwierzęta domowe, ale także część rodziny. Jak więc możemy pomóc komuś, kto przeżywa taką stratę?

Zrozumienie Griefu Związanego z Utraconym Psem

Pierwszym krokiem do pomocy w pocieszeniu kogoś po stracie psa jest zrozumienie, że smutek związany z utratą ukochanego zwierzęcia może być równie głęboki i trwały, co w przypadku utraty bliskiej osoby. Trauma związana z utratą pupila często nazywana jest „traumą zwierzęcą” i może prowadzić do żałoby, która trwa przez wiele tygodni lub nawet miesięcy.

Słuchanie i Wyrażanie Współczucia

Jednym z najważniejszych sposobów udzielenia wsparcia jest słuchanie osoby przeżywającej stratę. Pozwól im opowiedzieć o swoim psie, wspominać piękne chwile i dzielić się swoimi uczuciami. Nie bagatelizuj ich smutku, ale wyraź swoje współczucie i zrozumienie. Słowa takie jak „rozumiem, jak to musi być trudne dla ciebie” mogą pomóc w wyrażeniu wsparcia.

Pomaganie w Przywołaniu Wspomnień

Warto pomóc osobie, która przeżywa stratę psa, w zachowaniu pamięci o swoim ukochanym zwierzaku. Możesz zaproponować stworzenie albumu ze zdjęciami, przygotowanie niewielkiego pomnika, lub nawet wspólnie napisanie listu pożegnalnego. To pomaga w procesie akceptacji straty i pozwala przypominać sobie dobre chwile spędzone z psem.

Wspieranie w Podjęciu Decyzji

Czasami osoba przeżywająca stratę psa musi podjąć trudne decyzje, takie jak pogrzeb zwierzaka lub wybór sposobu upamiętnienia go. Bądź gotów udzielić praktycznej pomocy w organizacji takich kwestii, a także dostarcz informacji na temat dostępnych opcji, takich jak kremacja czy pochówek. Warto również pomóc w znalezieniu profesjonalnego wsparcia, jeśli osoba przeżywająca stratę potrzebuje pomocy psychologa lub terapeuty.

Długoterminowe Wsparcie Emocjonalne

Pamiętaj, że proces radzenia sobie ze stratą psa może trwać długo. Dlatego ważne jest, aby oferować długoterminowe wsparcie emocjonalne. Bycie dostępnym, słuchaniem i okazywanie współczucia przez dłuższy okres czasu może znacząco pomóc osobie w procesie żałoby i przekształcania smutku w akceptację.

Pocieszenie kogoś po stracie psa to proces wymagający empatii, zrozumienia i cierpliwości. Praktyczne wskazówki, takie jak wspieranie w organizacji pogrzebu czy utrzymanie pamięci o zwierzaku, mogą pomóc w przezwyciężeniu trudności. Jednak najważniejsze jest wsparcie emocjonalne, które pozwala osobie przeżywającej stratę poczuć się zrozumianą i akceptowaną w swoim smutku. Wspólnie można przejść przez proces żałoby i pomóc komuś wrócić do normalności po stracie ukochanego pupila.

Jak wyrazić współczucie po utracie ukochanego psa?

Współczucie po stracie ukochanego psa jest jednym z najważniejszych aspektów, które można wyrazić w obliczu takiej bolesnej straty. Ludzie, którzy tracą swojego wiernego przyjaciela, często doświadczają ogromnego smutku i bólu. Wyrażenie współczucia w sposób odpowiedni może pomóc im przejść przez ten trudny okres. Oto kilka praktycznych wskazówek, jak wyrazić swoje współczucie po utracie ukochanego psa.

  1. Słowa empatii i zrozumienia:
    Gdy wyrażasz swoje współczucie, ważne jest, aby wyrazić swoje uczucia w sposób empatyczny i pełen zrozumienia. Możesz powiedzieć coś takiego jak: „Rozumiem, jak trudno musi być Ci teraz po stracie swojego ukochanego psa. To musi być bardzo bolesne. „
  2. Wysłuchaj i oferuj wsparcie:
    Bardzo istotne jest, aby dać osobie tracącej psa możliwość wyrażenia swoich uczuć. Słuchaj uważnie i daj jej przestrzeń do opowiedzenia o swoim zwierzaku. Oferuj swoje wsparcie i pytaj, czy jest coś, czym możesz pomóc.
  3. Zrozumienie etapów żałoby:
    Warto zrozumieć, że proces żałoby po stracie ukochanego psa może trwać różnie długo u różnych osób. Nie każdy przechodzi przez te same etapy żałoby w takim samym tempie. Wyrażając swoje współczucie, miej to na uwadze i bądź gotowy na dłuższą obecność i wsparcie.
  4. Ofiaruj swoją pomoc:
    Jeśli widzisz, że osoba tracąca psa potrzebuje wsparcia w konkretny sposób, zaoferuj swoją pomoc. Możesz zaproponować, że pomożesz w przygotowaniu uroczystości pożegnania lub w inny sposób ulżysz w trudnych chwilach.
  5. Upominki pamiątkowe:
    Upominki pamiątkowe mogą być wyrazem współczucia i wsparcia. Możesz podarować osobie tracącej psa np. ręcznie wykonany album ze zdjęciami lub biżuterię z wizerunkiem ich pupila. To może pomóc w zachowaniu wspomnień.
  6. Unikaj ocen i rad:
    Warto unikać dawania rad lub oceniania sposobu, w jaki osoba traci psa przeżywa swój smutek. Każdy radzi sobie z żałobą w inny sposób, i ważne jest, aby szanować to.
  7. Pamięć i hołd:
    Wyrażając swoje współczucie, można także wspomnieć o tym, jak ważnym członkiem rodziny był pies i jakie piękne chwile spędzili razem. To może pomóc w uczczeniu pamięci o zwierzęciu.
  8. Karta kondolencyjna:
    Karta kondolencyjna z własnymi słowami współczucia może być wyjątkowo osobistym gestem. Możesz napisać krótką wiadomość, która wyrazi Twoje serdeczne uczucia i wsparcie.
  9. Przyjmij reakcje emocjonalne:
    Osoba tracąca psa może reagować emocjonalnie na różne sposoby. Mogą to być łzy, smutek, gniew, czy nawet poczucie winy. Bądź gotowy na przyjęcie tych emocji i okazanie zrozumienia.
  10. Kontynuuj wsparcie po czasie:
    Strata ukochanego psa pozostawia trwały ślad w sercu właściciela. Po okresie żałoby warto kontynuować wsparcie i pamiętać o tej osobie w dłuższej perspektywie.

Wyrażanie współczucia po stracie ukochanego psa to subtelny proces, który wymaga empatii, zrozumienia i cierpliwości. Warto być obecnym dla osoby tracącej swojego wiernego przyjaciela, oferować wsparcie i szanować jej proces żałoby. To może pomóc jej przejść przez ten trudny okres i przekazać, że nie jest sama w swoim smutku.

nie moge sie pozbierac po stracie psa

Skuteczne słowa otuchy – co powiedzieć w trudnych chwilach?

W trudnych chwilach, kiedy ktoś bliski doświadcza straty, ważne jest, aby potrafić wyrazić słowa otuchy, które nie tylko przyniosą wsparcie emocjonalne, ale także pomogą osobie przejść przez ten trudny okres. Skuteczne słowa otuchy są kluczem do budowania mostu między osobami przeżywającymi ból straty, a osobami, które starają się im pomóc. Oto kilka praktycznych wskazówek, jak wyrazić wsparcie w trudnych chwilach.

1. Wyraź empatię i zrozumienie:
Pierwszym i kluczowym krokiem jest wyrażenie empatii i zrozumienia. Osoba przeżywająca stratę potrzebuje wiedzieć, że nie jest sama w swoim bólu. Skup się na słowach, które wyrażają empatię, takich jak: „Rozumiem, że to trudny czas dla ciebie” lub „Jestem tutaj, aby cię wesprzeć w tym trudnym okresie. „

2. Unikaj bagatelizowania bólu:
Ważne jest, aby unikać prób minimalizowania czy bagatelizowania bólu, który przeżywa osoba w trudnych chwilach. Unikaj słów, które sugerują, że „to tylko pies” lub że „wszystko będzie w porządku”. Zamiast tego, skup się na słowach otuchy, które wyrażają akceptację uczuć osoby, takich jak: „Twój smutek jest zrozumiały, i nie musisz się tłumaczyć”.

3. Ofiaruj swoje wsparcie i obecność:
Czasem to obecność i gotowość do wysłuchania są najważniejsze. Skuteczne słowa otuchy mogą być proste, takie jak: „Jestem tu dla ciebie” lub „Jeśli chcesz porozmawiać, jestem gotowy słuchać”. Oferowanie swojego wsparcia i obecności jest kluczowe w trudnych chwilach.

4. Podziel się pozytywnymi wspomnieniami:
Jeśli znasz osobę, która straciła psa, warto podzielić się pozytywnymi wspomnieniami związanych z pupilem. Możesz powiedzieć coś w stylu: „Pamiętam, jak cudowne chwile spędziliśmy razem z tym psem. Był naprawdę wyjątkowy. „

5. Ofiaruj pomoc praktyczną:
Skuteczne słowa otuchy można połączyć z ofertą pomocy praktycznej. Na przykład: „Jeśli potrzebujesz pomocy w czymkolwiek, daj mi znać, chętnie pomogę” lub „Mogę zająć się sprawami codziennymi, jeśli chcesz mieć trochę czasu dla siebie. „

6. Wspieraj proces żałoby:
Każda osoba przeżywa proces żałoby w inny sposób i w swoim tempie. Skuteczne słowa otuchy powinny wspierać ten proces, zachęcając do wyrażania uczuć i akceptując ewentualne zmiany nastroju. Możesz powiedzieć coś w stylu: „Twoja żałoba jest ważna, i jestem tutaj, aby ci pomóc w każdy możliwy sposób. „

7. Zachowaj cierpliwość:
Najważniejsze jest zachowanie cierpliwości. Proces żałoby może trwać dłużej, niż się wydaje, i nie zawsze można go przyspieszyć. Skuteczne słowa otuchy obejmują również zapewnienie osoby, że nie jest się na nią zły, jeśli potrzebuje więcej czasu na przekształcenie swojego bólu.

W trudnych chwilach, skuteczne słowa otuchy są ważne nie tylko dla osoby przeżywającej stratę, ale także dla budowania relacji i wzajemnego wsparcia. Pokazują one, że jesteśmy gotowi stanąć u boku drugiej osoby, słuchać jej i oferować wsparcie w trudnych momentach. To podejście, oparte na empatii i zrozumieniu, pomaga kształtować głębsze więzi między ludźmi w trudnych chwilach życia.

utrata psa

Odpowiednie gesty wsparcia: jak pomóc komuś przejść przez żałobę?

Żałoba po stracie ukochanego zwierzęcia, takiego jak pies, może być ogromnie trudna i bolesna. W takim trudnym okresie, wsparcie od bliskich osób odgrywa kluczową rolę w procesie przekształcania emocji i przystosowania się do nowej rzeczywistości.

  1. Wsłuchaj się w emocje

W pierwszej kolejności, ważne jest, aby być obecnym i aktywnie słuchać osoby przeżywającej żałobę. Pozwól jej wyrazić swoje emocje, bez oceniania czy próbowania naprawiania sytuacji. Rozumienie, że każdy przeżywa żałobę w inny sposób, jest kluczowe. To jest czas na wyrażenie bólu, smutku, gniewu czy nawet poczucia winy. Bądź cierpliwy i daj czas na przeżycie tych uczuć.

  1. Oferuj swoją obecność

Czasami towarzyszenie osobie w żałobie jest ważniejsze niż próba znalezienia słów pociechy. Bądź dostępny i gotów do rozmowy, ale nie naciskaj na nią. Możesz zaoferować swoją obecność, by osoba w żałobie wiedziała, że może na tobie polegać, nawet jeśli nie ma ochoty na rozmowę. Często po prostu siedzenie obok, trzymanie ręki czy skupienie uwagi na osobie w żałobie jest wystarczające.

  1. Wspieraj w praktyczny sposób

Żałoba może być przytłaczająca, a codzienne obowiązki mogą wydawać się niemożliwe do zrealizowania. Oferuj swoją pomoc w praktyczny sposób, na przykład przez przygotowanie posiłków, opiekę nad dziećmi czy wspólną organizację ceremonii pożegnalnej dla zwierzęcia. Praktyczne wsparcie może zdecydowanie zmniejszyć obciążenie osoby w żałobie.

  1. Szanuj indywidualne potrzeby

Warto pamiętać, że każda osoba ma różne potrzeby w trakcie żałoby. Nie narzucaj swoich rozwiązań czy sposobów radzenia sobie. Szanuj to, co jest dla niej ważne. Nie wszyscy chcą rozmawiać o stracie, niektórzy wolą skupić się na wspomnieniach czy realizować działania, które pomagają im uporać się z bólem.

  1. Długofalowe wsparcie

Żałoba po stracie ukochanego zwierzęcia to proces długotrwały. Warto pamiętać, że osoba w żałobie może potrzebować wsparcia nie tylko w pierwszych dniach czy tygodniach po stracie, ale także w późniejszym okresie. Regularny kontakt i wyrażenie gotowości do wsparcia przez dłuższy czas może pomóc w procesie gojenia się emocjonalnych ran.

Proces żałoby po stracie ukochanego zwierzęcia wymaga delikatności, zrozumienia i cierpliwości. Oferowanie odpowiedniego wsparcia poprzez aktywne słuchanie, obecność, praktyczną pomoc, szanowanie indywidualnych potrzeb i długofalowe zaangażowanie może znacząco pomóc osobie w żałobie w przekształcaniu swoich emocji i adaptacji do nowej rzeczywistości. Bądź blisko, gdy tego potrzebuje, i pamiętaj, że twoje wsparcie ma znaczenie.

jak poradzić sobie po śmierci psa

Czy istnieje coś takiego jak prawidłowy sposób reagowania na utratę zwierzaka?

Utrata ukochanego zwierzaka to wyjątkowo trudne i bolesne doświadczenie, które dotyka wiele osób na całym świecie. Towarzystwo zwierząt jest często źródłem głębokiej więzi emocjonalnej, co sprawia, że utrata takiego towarzysza może być traumatycznym przeżyciem. Jednak czy istnieje prawidłowy sposób reagowania na tę utratę?

Należy zrozumieć, że każdy człowiek jest inny, a emocje związane z utratą zwierzaka są bardzo osobiste. Nie ma jednego, uniwersalnego „prawidłowego” sposobu reagowania, ponieważ każda osoba ma własny sposób przetwarzania żalu i straty. Niemniej jednak istnieją ogólne wytyczne i praktyczne wskazówki, które mogą pomóc w radzeniu sobie z tym trudnym doświadczeniem.

Przede wszystkim ważne jest zrozumienie i akceptacja swoich uczuć. Trauma związana z utratą zwierzaka może wywołać szeroki zakres emocji, takich jak smutek, złość, poczucie winy czy nawet dezorientację. To naturalne reakcje na utratę bliskiego towarzysza. Nie ma potrzeby ukrywania tych uczuć czy przekonywania siebie, że „powinno się już to przetrwać”. Każdy ma prawo do swojego czasu i procesu żałoby.

Kolejnym ważnym aspektem jest znalezienie wsparcia emocjonalnego w otoczeniu. Bliscy, przyjaciele czy terapeuci mogą pomóc w wyrażeniu uczuć i podzieleniu się emocjami. To może być szczególnie ważne, gdy utrata zwierzaka jest bardzo trudna i trwała. Wspólne rozmowy mogą pomóc w zrozumieniu i zaakceptowaniu procesu żałoby.

Dodatkowo, warto rozważyć różne formy wsparcia, takie jak terapia psychologiczna lub grupy wsparcia dla osób przeżywających utratę zwierzaka. Terapeuci specjalizujący się w żałobie i traumatycznych doświadczeniach mogą dostarczyć narzędzi do radzenia sobie z emocjami i pomóc w budowaniu zdrowych mechanizmów radzenia sobie.

Innym aspektem wartościowym jest uczczenie pamięci zwierzaka. Istnieje wiele różnych sposobów, w jakie można uczcić pamięć ukochanego zwierzaka, na przykład poprzez stworzenie albumu ze zdjęciami, napisanie listu pożegnalnego czy nawet zaangażowanie się w wolontariat w schronisku dla zwierząt. To może pomóc przezwyciężyć uczucie straty poprzez upamiętnienie zwierzaka i jego wpływu na życie.

Choć nie istnieje jeden „prawidłowy” sposób reagowania na utratę zwierzaka, istnieją pewne ogólne zasady i praktyczne wskazówki, które mogą pomóc w procesie żałoby. Kluczowe jest zrozumienie i akceptacja własnych uczuć, znalezienie wsparcia w otoczeniu oraz znalezienie sposobów na uczczenie pamięci zwierzaka. Każda osoba ma swoją własną drogę przez proces żałoby, i to jest w porządku.

co zrobić po stracie psa

Inspiracje na symboliczne gesty upamiętniające zmarłego psa

Upamiętnienie zmarłego psa to ważny proces, który może pomóc właścicielom znaleźć pocieszenie i znaczenie w trudnym czasie żałoby. Symboliczne gesty są doskonałym sposobem na uczczenie pamięci o naszych ukochanych czworonogach. Oto kilka inspiracji na symboliczne gesty, które mogą pomóc w procesie upamiętnienia zmarłego psa.

  1. Pomnik lub rzeźba:
    Warto rozważyć umieszczenie pomnika lub rzeźby psa w ogrodzie lub innym miejscu, gdzie spędzaliście wiele wspólnych chwil. Taki pomnik może być wykonany z kamienia, drewna lub innych trwałych materiałów.
  2. Biżuteria pamiątkowa:
    Możesz zdecydować się na noszenie biżuterii pamiątkowej, która zawiera mały fragment popiołów lub kosmyk sierści zmarłego psa. Taki delikatny gest może przypominać Ci o waszych wspólnych chwilach.
  3. Kwiaty i rośliny:
    Posadzenie specjalnego ogrodu kwiatowego lub drzewa pamiątkowego na cześć psa może być pięknym sposobem na upamiętnienie. Wybierz rośliny, które miały znaczenie dla waszego pupila.
  4. Album ze zdjęciami:
    Stworzenie albumu ze zdjęciami i wspomnieniami z życia psa to wspaniały sposób na zachowanie wspomnień. Możesz go przeglądać w trudnych chwilach.
  5. Kamień pamiątkowy:
    Kamień ozdobny z wygrawerowanym imieniem i datami życia psa może stanowić piękny element ogrodowego upamiętnienia.
  6. Donacja na rzecz schroniska:
    Złożenie darowizny lub zaadoptowanie innego zwierzęcia ze schroniska w imieniu zmarłego psa może być nie tylko gestem upamiętnienia, ale także sposobem na uczczenie jego pamięci.
  7. Lampa z popiołów:
    Istnieją specjalne lampy, do których można dodać popioły zmarłego pupila. Po zapaleniu takiej lampy możesz poczuć, że Twój pies nadal jest obecny w Twoim życiu.
  8. Księga wspomnień:
    Zachęć przyjaciół i rodzinę do napisania swoich wspomnień i historii związanych z psem. Stwórzcie wspólną księgę wspomnień, którą będziecie mogli przeglądać razem.
  9. Sztuka i rękodzieło:
    Stworzenie obrazu, rzeźby, haftu lub innego dzieła sztuki, które odzwierciedla Twojego psa, może być terapeutycznym doświadczeniem i trwałym upamiętnieniem.
  10. Spacer na cześć psa:
    Organizacja specjalnego spaceru lub wydarzenia charytatywnego na cześć zmarłego psa może pomóc w upamiętnieniu jego życia i jednocześnie pomagać innym zwierzętom.

Upamiętnienie zmarłego psa poprzez symboliczne gesty może pomóc w procesie żałoby i zachowaniu jego pamięci. Wybierz sposób, który najlepiej oddaje znaczenie i osobowość Twojego psa, a to pomoże Ci przetrwać trudny okres po stracie ukochanego zwierzęcia.

jak pocieszyć kogoś po stracie psa

Jak unikać powszechnych błędów podczas rozmowy z osobą przeżywającą stratę psa?

W trakcie rozmowy z osobą przeżywającą stratę psa, istnieje wiele subtelności i elementów, które należy uwzględnić, aby zapewnić właściwe wsparcie oraz unikać powszechnych błędów, które mogą potencjalnie zwiększyć ból i smutek osoby w żałobie. Przyjrzyjmy się z bliska temu delikatnemu procesowi komunikacji i podzielmy się praktycznymi wskazówkami dotyczącymi tego, jak unikać tych błędów.

1. Wyrażanie empatii i zrozumienia:

Najważniejszym aspektem rozmowy z osobą przeżywającą stratę psa jest wyrażenie empatii i zrozumienia. Unikaj bagatelizowania czy minimalizowania uczuć. Zamiast tego, słuchaj uważnie i reaguj w sposób, który pokazuje, że rozumiesz ich ból i smutek.

2. Unikanie porównań:

Jednym z błędów, które można popełnić, jest porównywanie straty zwierzęcia do innych doświadczeń lub strat. Każda sytuacja jest wyjątkowa, a porównania mogą sprawić, że osoba w żałobie poczuje się niedoceniana. Skup się na ich sytuacji i emocjach.

3. Unikanie radzenia, co robić:

Osoba przeżywająca stratę psa często już wie, co powinna zrobić lub jak się czuje. Unikaj doradzania lub dawania rad, chyba że zostaniesz wyraźnie poproszony o to. Warto raczej pytać, jak można pomóc, niż narzucać rozwiązania.

4. Unikanie nieczułych uwag:

Unikaj komentarzy, które mogą być obraźliwe lub nieczułe. Słowa takie jak „To tylko pies” czy „Wkrótce znajdziesz innego” mogą być bolesne. Szanuj uczucia osoby w żałobie, niezależnie od tego, jakie masz osobiste przekonania.

5. Aktywne słuchanie:

Aktywne słuchanie jest kluczem do udanej rozmowy. Skup się na rozmówcy, eliminując rozpraszacze, i okazuj swoje zainteresowanie poprzez wyrażanie emocji i reakcji na to, co mówią.

6. Otwarte pytania:

Stawiaj otwarte pytania, które pomogą osobie w żałobie wyrazić swoje uczucia i myśli. Pytania takie jak „Jak się czujesz?” czy „Czy chcesz o tym porozmawiać?” dają możliwość wyrażenia emocji.

7. Unikanie przesadnej ekspresji współczucia:

Chociaż naturalnym odruchem jest okazywanie współczucia, należy unikać nadmiernej ekspresji, która może przytłoczyć osobę w żałobie. Ważne jest, aby znaleźć równowagę między wyrażaniem wsparcia a pozostawieniem przestrzeni na wyrażenie emocji przez rozmówcę.

8. Gotowość do wsparcia praktycznego:

Oprócz wsparcia emocjonalnego, warto także zaoferować wsparcie praktyczne. To może obejmować pomoc w organizacji pogrzebu zwierzęcia, udostępnienie przestrzeni do rozmów, czy nawet opiekę nad innymi zwierzętami, jeśli to potrzebne.

9. Rozważenie indywidualnych potrzeb:

Każda osoba przeżywająca stratę psa ma unikalne potrzeby. Zadawaj pytania i bądź gotów dostosować swoje podejście do tego, co jest dla niej najważniejsze. Dla jednej osoby może to być rozmowa, dla innej czas na refleksję w samotności.

Podczas rozmowy z osobą przeżywającą stratę psa, ważne jest, aby unikać błędów, które mogą sprawić, że jej żal stanie się bardziej bolesny. Wyrażanie empatii, unikanie porównań i radzenia, oraz gotowość do słuchania i oferowania wsparcia praktycznego są kluczowymi aspektami prawidłowej komunikacji. Pamiętaj, że każdy proces żałoby jest indywidualny, i podstawowym celem jest okazanie wsparcia oraz zrozumienia osobie w trudnym czasie.

One thought on “Jak pocieszyć kogoś po stracie psa?

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *